Weet nr 58 Augustus 2019

Weet nr 58

Als je de Bijbelse zondvloed niet wilt accepteren, moet je creatief zijn. Veel moet je dan anders uitleggen. Feit is dat er op elk continent mythen over een onvoorstelbare ramp zijn die ooit alles deed verdrinken. Wat moet je daar nu mee, als Bijbelcriticus? Oplossing: neem een lokale overstroming en zeg dat die door bijgelovige overlevenden opgeblazen is tot wereldformaat. Een bekend voorbeeld daarvan is de ‘zondvloed’ in het Zwarte Zeegebied.

Het bijzondere is dat je over de theorie van de lokale zondvloed tegenwoordig in wetenschappelijke kringen bijna niets meer hoort. Toch pleiten moderne theologen er wel voor. Hoe zit dat?

Zwarte Zee
Vlak voor de eeuwwisseling was er plots een journalistieke rage: er zouden aanwijzingen zijn gevonden voor de zondvloed. Het was voorpaginanieuws in kranten en kwam vaak op televisie. De beroemde oceanograaf Robert Ballard, de ontdekker van het wrak van de Titanic, deed aanvullend onderzoek. Hij werd op het spoor gezet doordat twee Amerikaanse geleerden rapporteerden dat de zondvloed echt gebeurd was. Niet wereldwijd, maar in het bekken van de Zwarte Zee. Deze lokale overstroming werd vooral nieuws doordat men de link legde met de Bijbelse zondvloed.

Niet de zonvloed
Ballard deed onderzoek onder water en vond aanwijzingen voor menselijke bewoning. Waren het resten van de cultuur die daar door de ‘zondvloed’ was weggevaagd? Dat zou een verklaring kunnen zijn, maar de meetresultaten wezen anders uit. De resten bleken namelijk slechts zo’n 200 jaar oud te zijn. Voor een zondvloed is dat veel te jong. De gegevens passen beter bij dat wat de Nederlandse geoloog Salomon Kroonenberg beschrijft in zijn boek De menselijke maat. Hierin geeft hij aan dat de zeespiegel in de bekkens van de Zwarte Zee over de jaren extreem varieerde. De Zwarte Zee is tot een heel eind uit de kust ondiep, en dat gedeelte heeft soms tijdenlang drooggestaan. In die periode zouden mensen er gewoond kunnen hebben.
Ook toont nieuw geologisch onderzoek van een internationaal team wetenschappers aan dat de Zwarte Zee altijd al heeft ‘leeggelopen’ in de Middellandse Zee. Er zijn geen aanwijzingen die onderbouwen dat er ooit een enorme waterval in de tegengestelde richting was, dus naar de Zwarte Zee. Sterker nog, de delta die zich als gevolg van zo’n grote waterstroom zou moeten opbouwen, zit aan de verkeerde kant: in de Middellandse Zee in plaats van in de Zwarte Zee. Het hele idee van een Zwarte Zeevloed is daarom door de wetenschap verworpen.
Bijbelcritici zullen hun lokale ‘zondvloed’ ergens anders moeten zoeken.